Przetarte powidła wiśniowe ze Strzelec Górnych

Przetarte powidła wiśniowe ze Strzelec Górnych to smażone kilka godzin w kotle masło z łutówki z Pradoliny Dolnej Wisły. Poznaj ich historię i smak.

Przetarte powidła wiśniowe mają barwę ciemnej, brunatnej czerwieni i konsystencję gęstego masła, które daje się rozsmarować nożem jak pasta. W smaku łączą słodycz z wyraźną kwasowością owocu, a w tle wyczuwa się delikatną nutę karmelu, która powstaje podczas długiego smażenia. Ten przetwór pochodzi ze Strzelec Górnych w gminie Dobrcz, niedaleko Bydgoszczy, a w grudniu 2024 roku trafił na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT).

Wiśnia łutówka z górnego tarasu pradoliny

Podstawą powideł jest wiśnia odmiany łutówka, uprawiana w tej okolicy od ponad dwustu lat. To owoc ciemny, soczysty i wyraźnie kwaśny, dlatego rzadziej je się go prosto z drzewa, a częściej przerabia na soki, nalewki i przetwory. Sady leżą na górnym tarasie Pradoliny Dolnej Wisły, gdzie lekkie gleby, nasłonecznione stoki i ruch powietrza nad doliną sprzyjają dojrzewaniu owoców. Zbiór przypada na przełom lipca i sierpnia, gdy wiśnie są w pełni wybarwione i mają najwięcej soku.

Okolice Strzelec Górnych od dawna słyną z sadów, a przetwory owocowe były tu naturalnym sposobem na zagospodarowanie letnich zbiorów. Wiśnie suszono, zalewano spirytusem albo smażono, aby zimą mieć w spiżarni coś słodkiego do chleba, naleśników i ciasta.

Dziesięć godzin w kotle

Sposób wyrobu jest prosty, ale wymaga cierpliwości. Wydrylowane wiśnie trafiają do kotła i smażą się powoli przez około dziesięć godzin. Owoc musi odparować dużą część wody, bo wiśnia ma niewiele własnych pektyn i sama z siebie nie tworzy galaretowatej masy. Cukier dodaje się dopiero na końcu, dzięki czemu nie przypala się w czasie długiego gotowania, a powidła zachowują owocowy charakter.

Po smażeniu masę zostawia się na dobę do ostygnięcia. Następnie przeciera się ją trzykrotnie przez sita, za każdym razem gęstsze. Właśnie to przecieranie odr��żnia ten przetwór od zwykłych powideł z kawałkami owoców: konsystencja staje się jednolita, gładka i maślana, bez skórek i włókien. Dawniej taki wyrób nazywano po prostu masłem owocowym.

Rodzinna tradycja i nagrody

Powidła wytwarza rodzinne gospodarstwo E.M Chabowscy, które działa w Strzelcach Górnych od ponad siedemdziesięciu lat. Gospodarze odwołują się do przepisu z 1921 roku i w ofercie mają dziś około trzydziestu rodzajów powideł z różnych owoców. W 2024 roku wiśniowe powidła zdobyły Perłę w konkursie Nasze Kulinarne Dziedzictwo – Smaki Regionów, a gospodarstwo otrzymało wyróżnienie Innowacyjny Rolnik 2024. Właściwości przetworów badali także naukowcy z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Jak podawać powidła wiśniowe

Gęsta, kwaskowa masa świetnie sprawdza się tam, gdzie zwykły dżem byłby zbyt rzadki lub zbyt słodki.

  • Na pieczywie żytnim z masłem albo na świeżej chałce.
  • Do naleśników, racuchów i placków ziemniaczanych na słodko.
  • Jako nadzienie do pączków, rogalików i kruchych ciasteczek, bo nie wypływa w czasie pieczenia.
  • Do twarogu, sera koziego lub dojrzewającego na desce serów.
  • Do pieczonej kaczki, dziczyzny i pasztetu jako kwaśno-słodki dodatek.

Otwarty słoik przechowuje się w lodówce. Dzięki długiemu smażeniu powidła są trwałe, ale po otwarciu najlepiej zużyć je w ciągu kilku tygodni.

Gdzie spróbować

Strzelce Górne leżą na północ od Bydgoszczy, na skraju doliny Wisły. Latem warto przyjechać tu w porze zbioru wiśni, a jesienią połączyć zakupy z wycieczką po punktach widokowych nad pradoliną i spacerem po sadach. Powidła pojawiają się też na jarmarkach i targach produktów regionalnych w województwie kujawsko-pomorskim.

Jedna łyżka gęstych, ciemnych powideł wystarczy, aby poczuć smak kujawskiego lata zamknięty w słoiku na całą zimę.

Gdzie kupić

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Zobacz też