Ratafia malinowa z Nagawek

Gęsta, jasnoczerwona, o intensywnym zapachu dojrzałych malin i wyraźnej, ale ciepłej mocy. Ratafia malinowa z Nagawek to trunek, który przez stulecia stał w kredensach polskich dworów, a dziś przypomina o dawnej sztuce domowego przetwórstwa owoców. Od 2009 roku figuruje na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) prowadzonej przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi jako jeden z wyrobów z okolic Nagawek na Ziemi Łódzkiej.

Jak wygląda i jak smakuje

Ratafia ma jasnoczerwony, przejrzysty kolor i gęstą, lekko oleistą konsystencję, która powoli spływa po ściankach kieliszka. Zawiera około 35% alkoholu, ale słodycz i aromat owoców łagodzą jej moc. W smaku dominuje malina: soczysta, lekko kwaskowa, z delikatną nutą przypraw. Dobrze przygotowana ratafia jest zrównoważona, nie mdła i nie ostra, a jej zapach przypomina letni ogród pełen dojrzałych krzewów. Barwa i gęstość zależą od dojrzałości owoców oraz od tego, jak długo trunek odpoczywał w piwnicy przed otwarciem butelki.

Od dworów do chłopskich chałup

Nalewki owocowe wywodzą się z dawnych „wódek leczniczych”, popularnych w Polsce od XVI do XVIII wieku. Spirytus z dodatkiem ziół, korzeni i owoców uważano wtedy za lekarstwo na przeziębienie, kłopoty z trawieniem i jesienne osłabienie. Z czasem trunki te zaczęto pić także dla przyjemności. Najpierw przygotowywano je w dworach szlacheckich, gdzie gospodynie miały własne, strzeżone receptury, potem w domach mieszczan, a w końcu również u zamożniejszych chłopów.

Na Ziemi Łódzkiej robiono z malin nie tylko ratafię, ale też malinówkę i listkówkę, nalewkę na liściach malin. Etnograf Cieślak w 1978 roku opisywał ratafie jednoowocowe, takie jak malinowa, oraz wieloowocowe, w których łączono kilka gatunków owoców dojrzewających kolejno przez całe lato.

Dawna receptura

Sposób przygotowania ratafii malinowej podaje „Praktyczny Kucharz Warszawski” z 1906 roku. Sok z malin łączono w równych częściach ze spirytusem, a dla aromatu dodawano goździki i tłuczone pestki śliwek, które nadawały trunkowi delikatną, migdałową nutę. Całość odstawiano na wiele tygodni, by smaki się połączyły, a potem filtrowano i rozlewano do butelek. Ratafia dojrzewała jeszcze w piwnicy, nabierając głębi i gładkości.

Maliny zbierano w pełni lata, a gotowy trunek otwierano zwykle jesienią i zimą, kiedy rozgrzewający kieliszek był najbardziej pożądany. Ratafia trafiała na stół podczas rodzinnych spotkań, imienin i świąt, a także była cennym prezentem dla gości.

Jak podawać

Ratafię pije się powoli, małymi łykami, z niewielkich kieliszków. Najlepiej smakuje w temperaturze pokojowej lub lekko schłodzona.

• Jako digestif po obfitym, jesiennym obiedzie.
• Do deserów: sernika, szarlotki, makowca lub lodów waniliowych.
• Kilka kropel do herbaty w zimowy wieczór.
• Na świątecznym stole obok domowych ciast i orzechów.

Ratafia to mocny alkohol, dlatego warto pić ją z umiarem i traktować jak smak do degustacji, a nie trunek do picia w większych ilościach. Nie podaje się jej osobom niepełnoletnim ani kierowcom.

Gdzie spróbować

Nagawki leżą na Ziemi Łódzkiej, w Dolinie Mrogi, niedaleko Brzezin i Koluszek. Działa tu skansen, w którym można zobaczyć dawne zagrody, wiatraki i sprzęty gospodarcze. Ratafię najłatwiej spotkać podczas imprez plenerowych w skansenie w Nagawkach, na jarmarkach i targach produktów regionalnych w województwie łódzkim. Wizytę warto połączyć z jesiennym spacerem nad Mrogą i degustacją innych produktów z Listy Produktów Tradycyjnych.

Ratafia malinowa z Nagawek to lato zamknięte w butelce. Jeden kieliszek przypomina, jak dawniej potrafiono zachować smak owoców na długie, chłodne miesiące.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: