Zupa cebulowa z Goraja

Zupa cebulowa z Goraja to aksamitny, jasnożółty krem z białej cebuli i warzyw na wywarze z kości, podawany z grzankami. Poznaj jej historię i domowy przepis.

Zupa cebulowa z Goraja ma postać gęstego, aksamitnego kremu o jasnożółtym kolorze. Pachnie słodko duszoną cebulą i warzywami, a w smaku jest łagodna, lekko słona, z wyraźną słodyczą białej cebuli. Podaje się ją z chrupiącymi grzankami z żytniego chleba, przyrumienionymi na maśle. Potrawa pochodzi z Goraja, niewielkiej miejscowości w powiecie biłgorajskim, na skraju Roztocza. Na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT) trafiła 22 lipca 2011 roku i do dziś jest jedną z najbardziej znanych zup Lubelszczyzny.

Goraj – miasteczko z rycerską przeszłością

Goraj ma bogatą historię. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1377 roku, kiedy król Ludwik Węgierski nadał te ziemie Dymitrowi z Klecia, który później zaczął pisać się Dymitrem z Goraja. Był to jeden z najbardziej wpływowych możnowładców swoich czasów. Jan Długosz odnotował, że jego bratanek, Aleksander z Goraja, walczył w 1410 roku pod Grunwaldem w trzeciej chorągwi królewskiej. Przez kolejne stulecia Goraj był ośrodkiem lokalnego handlu, a w jego okolicach rozwijało się rolnictwo.

Miejscowość leży na pograniczu Wyżyny Lubelskiej i Roztocza, wśród pagórków, wąwozów i żyznych pól. Tutejsze gleby sprzyjały uprawie warzyw, a szczególnie cebuli, z której Goraj i okoliczne wsie zasłynęły w całym regionie. Cebula była tu nie tylko przyprawą, ale podstawą wielu potraw, a jej nadmiar sprzedawano na targach w Biłgoraju, Zamościu i Frampolu.

Cebula w roli głównej

W gorajskich gospodarstwach cebulę uprawiano na dużą skalę, a po zbiorach suszono ją i przechowywano w warkoczach na strychach i w komorach. Dzięki temu była dostępna przez całą zimę. Gospodynie wykorzystywały ją na wiele sposobów, a zupa cebulowa stała się jednym z dań, które najlepiej pokazywały jej smak. Do przygotowania zupy wybiera się białą cebulę, łagodniejszą i słodszą od żółtej. To ona nadaje kremowi jasny kolor i delikatny charakter.

W przeciwieństwie do francuskiej zupy cebulowej, gorajska wersja nie bazuje na mocno skarmelizowanej cebuli i nie jest zapiekana z serem. To gęsty krem gotowany na wywarze z kości wieprzowych, z dodatkiem ziemniaków i warzyw korzeniowych, które zagęszczają zupę i łagodzą jej smak.

Jak powstaje zupa

Najpierw przez kilka godzin gotuje się na małym ogniu wywar z kości wieprzowych z zielem angielskim, pieprzem i liśćmi laurowymi. Po przecedzeniu dodaje się do niego pokrojoną cebulę, ziemniaki, marchew, pietruszkę i seler. Gdy warzywa są miękkie, całość miksuje się na gładki krem i doprawia solą oraz pieprzem. Osobno przygotowuje się grzanki z żytniego chleba podsmażone na maśle, które dodaje się bezpośrednio przed podaniem.

Smak i podanie

Zupa cebulowa z Goraja jest gęsta, sycąca i rozgrzewająca. Słodycz cebuli równoważą warzywa korzeniowe i delikatnie mięsny wywar, a chrupiące grzanki dodają kontrastu. Najlepiej smakuje jesienią i zimą, gdy cebula z nowych zbiorów jest najbardziej aromatyczna.

  • Z grzankami z żytniego chleba na maśle – klasycznie.
  • Z łyżką kwaśnej śmietany dla łagodniejszego smaku.
  • Posypana świeżym tymiankiem lub natką pietruszki.

Przepis: kremowa zupa cebulowa z grzankami

Na 6 porcji.

Składniki

Wywar:

  • 500 g kości wieprzowych
  • 3 l wody
  • 4 ziarna ziela angielskiego
  • 4 ziarna czarnego pieprzu
  • 3 liście laurowe

Zupa:

  • 750 g białej cebuli
  • 250 g ziemniaków
  • 250 g marchwi
  • 125 g korzenia pietruszki
  • 125 g selera korzeniowego
  • 1 łyżka masła
  • ½ łyżeczki suszonego tymianku
  • sól i biały pieprz

Grzanki:

  • 2–3 kromki żytniego chleba
  • 2 łyżki masła

Przygotowanie

  1. Kości przepłucz, włóż do dużego garnka, zalej wodą i dodaj ziele, pieprz oraz liście laurowe. Gotuj na małym ogniu 2–3 godziny, zbierając szumowiny. Przecedź wywar.
  2. Cebulę obierz i pokrój w kostkę. Zeszklij ją na maśle przez kilka minut, nie dopuszczając do zrumienienia.
  3. Pozostałe warzywa obierz i pokrój w kostkę.
  4. Do wywaru dodaj cebulę i warzywa, wsyp tymianek i gotuj do miękkości, około 25–30 minut.
  5. Zmiksuj zupę na gładki krem. Jeśli jest za gęsta, dolej trochę wywaru lub wody. Dopraw solą i białym pieprzem.
  6. Chleb pokrój w kostkę i zrumień na maśle na patelni.
  7. Podawaj gorącą zupę, posypaną grzankami tuż przed podaniem.

Gdzie spróbować

Zupę cebulową z Goraja najłatwiej spotkać podczas gminnych festynów, dożynek i imprez organizowanych przez koła gospodyń wiejskich w gminie Goraj. Pojawia się też na targach produktów regionalnych w Biłgoraju i Zamościu. Biłgoraj, oddalony od Goraja o około 25 kilometrów, jest dobrą bazą wypadową do zwiedzania Roztocza, a stamtąd można ruszyć dalej na szlaki Roztoczańskiego Parku Narodowego.

Zupa cebulowa z Goraja dowodzi, że z jednego, skromnego warzywa da się wyczarować potrawę elegancką i sycącą. Talerz gorącego kremu z grzankami to najlepszy początek wyprawy po Roztoczu.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też