Kiszka z Podstolic

Kiszka z Podstolic to kaszanka formowana w pętle o długości od 15 do 25 centymetrów, z brązowo-czerwonym farszem, w którym wyraźnie widać ziarna kaszy jęczmiennej. Pachnie majerankiem, zielem angielskim i pieprzem. Wywodzi się z Podstolic w gminie Wieliczka i znajduje się na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) jako przykład wiejskiego wyrobu z czasów domowego świniobicia.

Jak wygląda i jak smakuje

Kiszka ma kształt zgrabnej pętli w naturalnym jelicie, gładkiej i lekko błyszczącej. Po przekrojeniu widać ciemny farsz z jasnymi ziarnami kaszy i drobinkami cebuli. Smak jest wyrazisty, lekko pikantny, z wyczuwalnym majerankiem i słodyczą cebuli. Konsystencja zależy od sposobu podania: na zimno kiszka jest zwarta i daje się kroić w plastry, a po podgrzaniu staje się miękka i kremowa.

Kasza, krew i przyprawy

Podstawą farszu jest ugotowana kasza jęczmienna. Łączy się ją z cebulą, przyprawami, płucami, krwią i tłuszczem, a następnie napełnia jelita i formuje pętle. Gotowe kiszki parzy się w gorącej wodzie przez około półtorej godziny, aż farsz się zwiąże. Kasza jęczmienna odróżnia ten wyrób od wielu innych kaszanek, w których używa się kaszy gryczanej, i nadaje mu łagodniejszy, bardziej zbożowy charakter.

Wyroby z krwi i podrobów wymagają świeżego surowca i przestrzegania zasad higieny, dlatego warto kupować je od sprawdzonych, zarejestrowanych wytwórców.

Świniobicie i gospodarska oszczędność

Kiszka narodziła się z zasady, że przy świniobiciu nic nie może się zmarnować. W niewielkich gospodarstwach w okolicach Podstolic gospodynie miały wtedy pełne ręce pracy. Z mięsa robiono szynki i kiełbasy, z tłuszczu smalec, a krew, płuca i inne podroby trafiały do kiszek, salcesonów i pasztetów. Tania i sycąca kasza jęczmienna pozwalała z niewielkiej ilości podrobów przygotować sporo pożywnego jedzenia dla całej rodziny.

Bliskość Krakowa sprawiała, że gospodarze z Podstolic sprzedawali swoje wędliny w mieście, a dobra kiszka była dla nich powodem do dumy. Tradycję wyrobu kontynuuje dziś rodzinny zakład Gawor, który wytwarza także szynkę podstolego z nogą.

Kaszanka w polskiej kuchni

Kaszanka, nazywana w różnych regionach kiszką, krupniokiem albo kaszaną, należy do najbardziej znanych polskich wyrobów z podrobów. Każdy region ma jednak swoje odmiany, różniące się rodzajem kaszy, proporcjami krwi i doborem przypraw. Wersja z Podstolic wyróżnia się kaszą jęczmienną i wyraźnym majerankiem, które nadają jej łagodny, ale aromatyczny smak.

Dla wielu osób to smak dzieciństwa, kojarzony z domowym świniobiciem, wspólną pracą całej rodziny i pierwszymi, jeszcze ciepłymi kawałkami kiszki prosto z garnka.

Jak podawać

Kiszkę z Podstolic można jeść na kilka sposobów, a każdy wydobywa z niej inny charakter.

  • Na zimno, pokrojoną w plastry, z chlebem i musztardą.
  • Smażoną na patelni z cebulą, z ziemniakami i kiszoną kapustą.
  • Z grilla lub z ogniska, gdy skórka zrobi się chrupiąca.
  • Z kiszonym ogórkiem, chrzanem lub ćwikłą.

Przed smażeniem warto nakłuć osłonkę w kilku miejscach, aby nie pękła, a na grillu najlepiej piec ją na tacce, by nie przywarła do rusztu. Do kiszki dobrze pasuje kufel jasnego piwa albo szklanka zsiadłego mleka.

Gdzie spróbować

Podstolice leżą kilka kilometrów od Wieliczki, więc kiszkę łatwo dołączyć do planu wycieczki po kopalni soli i okolicy. Warto też szukać jej na jarmarkach i festynach z produktami regionalnymi w powiecie wielickim, a przy dobrej pogodzie kupić kilka pętli na wieczorne ognisko.

Gdzie kupić

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl:

Źródła:

Zobacz też