Powidła śliwkowe z węgierek

Powidła śliwkowe z węgierek są gęste, niemal czarne w słoiku, a na łyżce pokazują brunatny kolor z czerwonym odcieniem. Widać w nich drobne skórki, a smak łączy głęboką słodycz z wyraźną kwaskowatością dojrzałych śliwek. Od 2018 roku figurują na Liście Produktów Tradycyjnych (LPT) jako przetwór z lubuskiego Mycielina, przygotowywany według zwyczajów przywiezionych przez ludność ze wschodu.

Węgierki zbierane po wykopkach

Po 1945 roku do Mycielina przybyli przesiedleńcy z dawnych wschodnich terenów Polski. W sadach, które zastali, rosły śliwy, a jesienne smażenie powideł szybko stało się stałym punktem roku. Węgierki zbierano późno, często dopiero po wykopkach ziemniaków, gdy owoce były bardzo dojrzałe, lekko podsuszone na drzewie i najsłodsze. Takie śliwki mają mniej wody, dzięki czemu powidła szybciej gęstnieją i nie potrzebują dużo cukru.

Kilka dni przy miedzianym kotle

Smażenie powideł to praca na kilka dni. Wydrylowane śliwki wkładano do dużych miedzianych kotłów i powoli smażono na wolnym ogniu. Masę mieszano długą drewnianą łyżką, by nie przywierała do dna. Wieczorem ogień wygaszano, a rano rozpalano go ponownie. Z każdym dniem powidła gęstniały i ciemniały, aż osiągnęły konsystencję, w której łyżka pozostawiała wyraźny ślad. Pod koniec smażenia niektóre gospodynie dodawały przyprawy korzenne, odrobinę kakao lub marmoladę jabłkową, która wzbogacała smak i pomagała zagęścić masę.

Gotowe powidła przekładano do glinianych garnków. Wierzch przykrywano pergaminem namoczonym w spirytusie i obwiązywano sznurkiem. Tak zabezpieczone powidła przechowywano w spiżarni przez wiele miesięcy, a dobrze wysmażone nie psuły się nawet do kolejnego lata.

Do czego używa się powideł

Powidła były w wiejskim domu podstawowym słodkim dodatkiem. Smarowano nimi chleb, a przede wszystkim używano ich w wypiekach.

• Na kromce chleba z masłem, jak dawniej na podwieczorek.
• Do pierników, w których podkreślają korzenny smak.
• Na drożdżowiec, pod kruszonkę.
• Do nadziewania rogalików i pączków.
• Do sosów do pieczonej kaczki i dziczyzny.

Odrobina powideł dodana do sosu pieczeniowego nadaje mu głęboki kolor i słodko-kwaśny smak, który dobrze pasuje do tłustszych mięs.

Dlaczego właśnie węgierki

Węgierka to odmiana śliwy o podłużnych, granatowych owocach z jasnozielonym miąższem, który łatwo oddziela się od pestki. Ma zwartą strukturę i dużo naturalnego cukru, dlatego podczas smażenia nie rozpada się na wodnistą masę, tylko powoli gęstnieje. Inne odmiany śliwek dają przetwory rzadsze i jaśniejsze. Dawne gospodynie dobrze to wiedziały i do powideł wybierały wyłącznie węgierki, najlepiej z własnego sadu.

Jesienne smażenie

W wielu domach smażenie powideł było okazją do spotkań. Przy kotle zmieniały się kobiety z rodziny i sąsiadki, a dzieci czekały na moment, w którym będą mogły wylizać drewnianą łyżkę. Zapach śliwek unosił się nad całą wsią przez kilka dni. To jeden z obrazów, które najmocniej zapadły w pamięć mieszkańców Mycielina.

Dawniej powidła smażono jesienią w dużych miedzianych kotłach ustawionych na podwórzu. Praca trwała nawet kilka dni, a domownicy i sąsiedzi zmieniali się przy mieszaniu drewnianym mieszadłem, by masa nie przywarła do dna. Gotowe powidła przekładano do kamionkowych garnków, które po zastygnięciu wierzchu stały w spiżarni aż do wiosny.

Gdzie spróbować

Powidła śliwkowe z węgierek według tradycyjnej receptury przygotowuje Biały Tulipan Rękodzieło z Raculi w Zielonej Górze, rodzinna pracownia znana z domowych przetworów i wypieków. Jesienią warto połączyć zakupy z odwiedzinami lubuskich sadów i winnic, a we wrześniu z Winobraniem w Zielonej Górze.

Powidła z węgierek przypominają, że cierpliwość to najważniejsza przyprawa dawnej kuchni. Kilka dni przy kotle zamienia się w smak, który wystarcza na całą zimę.

Gdzie kupić

• Biały Tulipan Rękodzieło — profil producenta, ul. Zielony Las 32, 65-256 Zielona Góra (Racula); sklepik czynny pon.–sob. 16:00–20:00; tel. 571 332 201

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: