Nasiona fasoli „Piękny Jaś” z doliny Dunajca

Fasola „Piękny Jaś” z Doliny Dunajca to duże, białe, nerkowate nasiona o cienkiej skórce i kremowym, delikatnym wnętrzu. Tysiąc nasion waży od 1100 do 1500 gramów, co oznacza, że ziarna są wyjątkowo dorodne. Uprawia się ją w dolinie Dunajca, a od 2011 roku jej nazwa jest chroniona w Unii Europejskiej jako Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP). Wcześniej, w 2006 roku, fasola trafiła na Listę Produktów Tradycyjnych (LPT).

Jak rozpoznać Pięknego Jasia

To fasola wielokwiatowa, tyczna, czyli pnąca się po wysokich tyczkach. Nasiona są białe, lśniące, wyraźnie nerkowate i duże. Ich największą zaletą jest cienka skórka, dzięki której fasola szybko mięknie, dobrze się trawi i po ugotowaniu zachowuje kształt. Wnętrze jest kremowe, maślane, o łagodnym, lekko słodkawym smaku. Fasola z doliny Dunajca zawiera też więcej magnezu niż ta sama odmiana uprawiana w innych regionach.

Dolina Dunajca i jej klimat

Obszar uprawy obejmuje 11 gmin: Czchów, Gręboszów, Gródek nad Dunajcem, Pleśna, Radłów, Tarnów, Wierzchosławice, Wietrzychowice, Wojnicz, Zakliczyn i Żabno. To jeden z najcieplejszych rejonów Polski. Poranne mgły znad rzeki utrzymują wilgoć, a żyzne mady rzeczne dostarczają roślinom składników mineralnych. Takie warunki sprzyjają długiemu wzrostowi fasoli i nadają nasionom wyjątkową jakość. Miejscowi rolnicy nazywali ją dawniej grochem piechotnym.

Uprawa na tyczkach

Uprawa Pięknego Jasia wymaga sporo pracy. Wiosną wbija się w ziemię wysokie tyczki, wokół których wysiewa się nasiona. Rośliny pną się w górę przez całe lato, a strąki dojrzewają powoli. Zbiór odbywa się we wrześniu i październiku, najczęściej ręcznie. Strąki suszy się, a następnie łuska nasiona i starannie je przebiera. Dzięki temu do sprzedaży trafiają tylko dorodne, nieuszkodzone ziarna.

O ochronę nazwy zabiegali sami producenci. Wniosek o rejestrację złożyło w 2008 roku Stowarzyszenie „Dolina Dunajca”, a gminy z obszaru uprawy współpracują w ramach Związku Gmin Fasolowych, promując fasolę podczas wydarzeń i targów.

Fasola od dawna była na wsi ważnym źródłem białka, szczególnie w czasie postów, gdy z jadłospisu znikało mięso. Suszone nasiona łatwo przechowywać przez całą zimę, a z jednej garści można przygotować sycącą zupę dla całej rodziny. W dolinie Dunajca fasolę jadano na co dzień i od święta, a jej uprawa stała się z czasem źródłem dochodu wielu gospodarstw.

Jak podawać

• W gęstej zupie fasolowej z majerankiem i wędzonką.
• Jako fasolka po bretońsku albo duszona z pomidorami.
• W sałatce z cebulą, natką pietruszki i olejem.
• W pasztetach, pierogach, a nawet ciastach — lokalne gospodynie robią z niej słodkie wypieki.
• W kiełbasie fasolowej, regionalnej ciekawostce z doliny Dunajca.

Przed gotowaniem fasolę namacza się na kilka godzin w zimnej wodzie. Dzięki cienkiej skórce gotuje się krócej niż wiele innych odmian.

Gdzie spróbować

Najprzyjemniej poznać Pięknego Jasia w Zakliczynie, małym miasteczku nad Dunajcem, oraz w okolicznych gminach, gdzie fasolę sprzedają rolnicy i lokalne sklepy. Jesienią, po zbiorach, w regionie odbywają się wydarzenia promujące fasolę, z degustacjami zup, pierogów i ciast. Okolica zachęca też do wycieczek rowerowych wzdłuż Dunajca i nad Jezioro Czchowskie. Wycieczkę warto zaplanować na przełom września i października, gdy trwają zbiory, a na polach wciąż stoją rzędy tyczek.

Piękny Jaś to dowód, że skromna fasola może stać się dumą całego regionu. Talerz gęstej zupy z tych nasion to najlepszy początek kulinarnej podróży po dolinie Dunajca.

Jeśli widzisz błąd we wpisie — napisz proszę do redakcji pod adres info@nietylkopierogi.pl: